‘วัคซีนวัววิด-19’ ฉีดต่างจำพวก ทำได้หรือไม่ ไม่เป็นอันตรายหรือเปล่า

ในเวลานี้ ในหลายประเทศ มีการเรียนการใช้ ‘วัคซีนโควิด-19’ โดยการ ‘ฉีดยาต่างจำพวก’ ดังเช่นว่า ‘แอสตร้าเซนเนก้า’ แล้วก็ ไฟเซอร์ หรือ ในประเทศไทย ที่กำลังเรียน ‘สิโนแวค’ แล้วก็ ‘แอสตร้าเซนเนก้า’ เผื่อในกรณีแพ้วัคซีนจะต้องแปลงแบรนด์ วัคซีนขาด หรือฉีดกระตุ้นเข็ม 3

แม้ในตอนนี้การให้ ‘วัคซีนโควิด-19’ ยังเสนอแนะให้วัคซีนชนิดเดียวกันทั้งยังเข็มที่หนึ่งแล้วก็สอง แต่ด้วยเหตุผลว่าบางคนฉีดเข็มแรกแล้วแพ้ จำเป็นต้องฉีดเข็มที่สองต่างจำพวกกัน ดังเช่นว่า เข็มแรกฉีด ‘สิโนแวค’ เข็มที่ 2 ฉีดเป็น ‘แอสตร้าเซนเนก้า’ หรือกรณีวัคซีนเข็ม 3 ทำให้เดี๋ยวนี้ ศูนย์ช่ำชองด้านไวรัสวิทยาคลินิก แผนกแพทย์ฯ จุฬาฯ ทำการศึกษาเรียนรู้เพื่อดูสมรรถนะแล้วก็ผลที่จะเกิดขึ้น
ในเวลานี้ มีการเรียนการฉีดยาต่างจำพวกค่อนข้างมากมายในต่างถิ่น ดังเช่นว่า การฉีดไขว้กันระหว่าง “ไฟเซอร์” กับ “แอสตร้าเซนเนก้า” การให้วัคซีนต่างจำพวกกันได้ผลชัดแล้วว่า การให้แอสตร้าเซนเนก้าเข็มแรก แล้วกระตุ้นด้วยไฟเซอร์ เห็นผลภูมิคุ้มกันที่สูงเสมอภาคกับการให้ไฟเซอร์ 2 เข็ม แต่ที่เห็นได้ชัดได้อีกอย่างหนึ่งคือ การให้ 2 จำพวกที่แตกต่าง จะหรูหราภูมิคุ้มกันในหน่วยความจำ CD8 T cells ดียิ่งกว่า

• เรียน ‘ฉีดยาต่างจำพวก’ ในไทย

สำหรับในประเทศไทยในเวลานี้ ‘วัคซีนโควิด-19′ ที่ใช้มี 2 แบรนด์เป็น’สิโนแวค’ กับ ‘แอสตร้าเซนเนก้า’ โดยศูนย์ช่ำชองด้านไวรัสวิทยาคลินิก แผนกแพทยศาสตร์ จุฬาลงแขนณ์มหาวิทยาลัย ได้ทำงานวิจัยโดยขอทุนจาก สำนักงานการศึกษาค้นคว้าวิจัยแห่งชาติ เพื่อดำเนิน “โครงงานทำการศึกษาค้นคว้าและทำการวิจัย ความปลอดภัย ผลของการกระตุ้นภูมิคุ้มกัน แล้วก็การใช้แทนกันของวัคซีนโรคติดเชื้อโคโรที่นา 2019 จำพวกเชื้อตาย (Inactivated vaccine) แล้วก็ไวรัสเป็นพาหะ (Viral vector vaccine) : การศึกษาเล่าเรียนทดสอบทางคลินิก” เพื่อเรียนการฉีดยาเข็มแรก ‘สิโนแวค’ เข็มที่ 2 ให้วัคซีน ‘แอสตร้าเซนเนก้า’ หรือให้วัคซีนเข็มแรก ‘แอสตร้าเซนเนก้า’ เข็มที่ 2 ให้ ‘สิโนแวค’

• ‘ฉีดยาต่างจำพวก’ เผื่อกรณีแพ้วัคซีน วัคซีนขาดแคลน หรือฉีดเข็ม 2

“ศ.นพ.ยง ภู่วรชาติชั้นวรรณะ” นักค้นคว้าดีเด่นแห่งชาติ สาขาวิทยาศาสตร์การแพทย์ราชบัณฑิต แล้วก็หัวหน้าศูนย์ช่ำชองเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก แผนกแพทยศาสตร์ จุฬาลงแขนณ์มหาวิทยาลัย กล่าวว่า การศึกษาเล่าเรียนจะมีประโยชน์อย่างยิ่ง ในกรณีเมื่อฉีดเข็มแรกแล้วเกิดแพ้วัคซีน เข็ม 2 ควรต้องแปลงหรือในกรณีที่วัคซีนจำพวกใดชนิดหนึ่งขาดแคลน ก็สามารถใช้อีกชนิดหนึ่งได้เลย ไม่จำเป็นที่ต้องเก็บวัคซีนไว้เข็ม 2 การจัดการวัคซีนจะง่ายขึ้นมากมายทำให้การให้วัคซีนเร็วขึ้น

จากข้อมูลเบื้องต้นในผู้ที่แพ้วัคซีนเข็มแรกแล้วก็ไปฉีดเข็ม 2 ต่างจำพวกกัน ก่อนหน้านี้ มีการตรวจเจอ 5 ราย โดย 4 รายที่ฉีดยา ‘สิโนแวค’ เข็มแรกแล้วก็เข็ม 2 ได้รับ ‘แอสตร้าเซนเนก้า’ ภูมิคุ้มกันที่ขึ้นสูงกว่าการได้รับวัคซีนชนิดเดียว ‘สิโนแวค’ 2 ครั้ง แล้วก็ทำนองสลับกัน เหมือนกันมีเพียงแต่ 1 ราย ที่ได้รับ ‘แอสตร้าเซนเนก้า’ แล้วเข็ม 2 ได้สิโนแวค อีก 1 เดือนถัดมา ภูมิต้านทานที่ขึ้นก็สูงกว่ามาตรฐานเฉลี่ย

• เรียน ‘วัคซีนโควิด-19’ ภายใต้ความปลอดภัย

ทั้งนี้ การศึกษาเล่าเรียนจำเป็นที่จะต้องพิจารณาถึงความปลอดภัยหรืออาการข้างๆว่าจะมากขึ้นหรือเปล่า ถ้าหากการสับเปลี่ยนวัคซีนปลอดภัยจะเป็นอีกทางหนึ่งในยามที่วัคซีนขาดแคลนหรือแพ้วัคซีน แล้วก็เป็นแถวทางในการที่จะประยุกต์ใช้สำหรับเพื่อการกระตุ้นเข็มที่ 3 โดยไม่จำเป็นที่จะจะต้องใช้วัคซีนชนิดเดียวกัน

“กรณีแบบอย่างหนึ่งเป็นเข็มแรกฉีด ‘แอสตร้าเซนเนก้า’ ไปแล้ว ต่อไป 1 เดือนถัดมา จะไปฉีดไข้หวัดใหญ่ เดินขึ้นไปจะฉีดไข้หวัดใหญ่ เลี้ยวผิดห้อง ไปห้องฉีด ‘วัคซีนโควิด-19’ ก็เลยได้ฉีดยา ‘สิโนแวค’ แทนเป็นเข็มที่ 2 อาการข้างๆไม่มี เพราะฉะนั้น ในเวลานี้ก็เลยอยู่ระหว่างการศึกษาเล่าเรียนกรณีเช่นนี้ว่าแม้ฉีดไขว้แบรนด์จะเป็นเยี่ยงไร แล้วก็สิ่งที่จะต้องพิจารณาต่อไปเป็นแม้ฉีดครบ 2 เข็มแล้ว เข็มที่ 3 อยากจะฉีดแบรนด์อื่น ด้วยเหตุว่าวัคซีนที่มีหลายบริษัท แม้ไขว้ไปๆมาๆจะเป็นเยี่ยงไร ควรจะมีการศึกษาเล่าเรียนออกมาให้กระจ่างแจ้ง” ศ.นพ.ยง กล่าว

• อาสาสมัคร ‘ฉีดยาต่างจำพวก’

ก่อนหน้านี้ ทางแผนการฯ ได้เปิดรับสมัครอาสาสมัครรับวัคซีนเข็มที่หนึ่งแล้วก็สอง ต่างจำพวกกัน โดยกลุ่มแรกจะฉีดเข็มแรกเป็นสิโนแวค เข็มที่ 2 เป็นแอสตร้าเซนเนก้า แล้วก็อีกกลุ่มจะฉีดเข็มแรกเป็นแอสตร้าเซนเนก้า เข็มที่ 2 เป็นสิโนแวค แล้วก็จะมีการบันทึกอาการข้างๆของวัคซีนแล้วก็วัดภูมิคุ้มกันเป็นระยะ เพื่อได้ข้อมูลทางวิชาการก่อนใช้ประโยชน์จริง

สำหรับ คุณสมบัติของอาสาสมัคร ดังเช่น

1. อายุ 18 ปีขึ้นไป

2. อาศัยอยู่ในกรุงเทพหรือละแวกใกล้เคียง แล้วก็สะดวกเดินทางมารับวัคซีนแล้วก็เจาะเลือดตามนัด (ในวันแล้วก็เวลาราชการ)

3. ไม่เคยติดเชื้อไวรัสโคโรที่นา 2019 มาก่อน

4. ไม่เคยได้รับวัคซีนโควิด-19 มาก่อน

5. ไม่มีประวัติความเป็นมาโรคภูมิแพ้ หรือเคยแพ้ส่วนประกอบของสารที่อยู่ในวัคซีน

6. อาสาสมัคร สมัครใจเข้าร่วมแผนการโดยยอมเป็นลายลักษณ์อักษร

7. ไม่มีโรคประจำตัวเรื้อรัง ที่จะต้องนอนโรงพยาบาล

8. ไม่กินยากดภูมิคุ้มกัน

9. ไม่มีประวัติความเป็นมาโรคมะเร็ง โรคภูมิต้านทานบกพร้อม จากการติดเชื้อไวรัสที่เป็นสาเหตุของโรคภูมิคุ้มกับบกพร่อง หรือเป็นมาแต่กำเนิด

ทั้งนี้ ภายหลังที่ประกาศเพียงแต่ 6 ชั่วโมง มีผู้สมัครถึงกว่า 700 คน จากที่ขอคณะกรรมการจริยธรรม เพื่อทำการศึกษาเรียนรู้เพียงแต่ 90 คน เพื่อเห็นผลอย่างระมัดระวังแล้วก็ต่อไปจะได้ใช้ประโยชน์ได้จริง

นอกนั้น ผู้ที่ฉีดยาเข็มที่ 1 แล้วก็ เข็มที่ 2 ต่างจำพวกกัน เมื่อฉีดข้างหลังเข็มที่ 2 แล้วครบ 1 เดือนแล้วก็อยากได้ตรวจภูมิคุ้มกันข้างหลังฉีดเข็มที่สอง ทางศูนย์ฯ ยินดีที่จะตรวจภูมิคุ้มกันให้ สามารถถามข้อมูลเพิ่มเติมนอกเหนือจากนี้เหมาะ ศูนย์ช่ำชองด้านไวรัสวิทยาคลินิก แผนกแพทยศาสตร์ จุฬาลงแขนณ์มหาวิทยาลัย โทร 02-256-5324 แล้วก็ 02-256-4909

• เตรียมตัว เหตุการณ์โควิดกลายจำพวก

ศ.นพ.ยง ระบุเพิ่มเติมว่า สำหรับ โควิด-19 สายพันธุ์ไวรัสเดลต้า (อินเดีย) มีการพูดว่าจะมีผลให้สมรรถนะของวัคซีนลดลง แต่ก็เพียงแค่เล็กๆน้อยๆเมื่อเปรียบเทียบกับสายพันธุ์เบต้า (แอฟริกาใต้) การระบาดของประเทศไทยในเวลานี้ยังเป็นสายพันธุ์อัลฟ่า (อังกฤษ) เจอได้ถึงจำนวนร้อยละ 96 วัคซีน ‘แอสตร้าเซนเนก้า’ แล้วก็ ‘สิโนแวค’ สามารถลดความร้ายแรงแล้วก็ลดอัตราป่วยไข้ตายได้ตัวอย่างเช่นการศึกษาวิจัยที่ภูเก็ต
“ในอนาคตถ้าหากมีการระบาดสายพันธุ์เดลต้าหรืออินเดียแล้วก็จำเป็นต้องใช้ภูมิคุ้มกันที่ระดับที่ค่อนข้างสูงขึ้น เราจะฉีดเพิ่มด้วยวัคซีนอะไรที่มีดังเช่นว่า สิโนฟาร์ม ไฟเซอร์ โมเดอร์ที่นา ก็เป็นได้ เพียงแต่กระตุ้นเข็มเดียวไม่ว่าจะเป็นวัคซีนอะไรก็จะเห็นผลภูมิคุ้มกันสูงมากมายจะสูงขึ้นอีกเป็น 10 เท่า ตามหลักการของวัคซีนในเข็มกระตุ้น”

• ข้อมูลเบื้องต้น ‘ฉีดยาต่างจำพวก’ ภูเขาไม่ฯ สูงขึ้น

ในทำนองเดียวกันข้อมูลเบื้องต้นของศูนย์ฯ ที่ทำวิจัยอยู่ พบว่า การให้วัคซีน ‘สิโนแวค’ เข็มแรก แล้วกระตุ้นด้วย’แอสตร้าเซนเนก้า’ ได้ภูมิคุ้มกันที่สูงมากมาย มากยิ่งกว่าการให้’สิโนแวค’ 2 เข็ม แล้วก็ระดับที่ค่อนข้างสูงเป็นน้องๆไฟเซอร์ เพราะฉะนั้น ในสภาวะเดี๋ยวนี้ เราควรรีบให้วัคซีนไปก่อนให้ครบแล้วก็ครอบคลุมประชากรให้มากที่สุด เพื่อปกป้องการป่วยแล้วก็การตายให้เร็วที่สุด แล้วก็เมื่อเชื้อกลายพันธุ์ที่ทำให้สมรรถนะของวัคซีนลดลงก็สามารถกระตุ้นด้วยวัคซีนอื่นๆหรือวัคซีนชนิดเดียวกันให้ภูเขามิสูงพอเพียงสำหรับเพื่อการปกป้องไวรัสกลายพันธุ์นั้น จวบจนกระทั่งจะมีวัคซีนใหม่ที่เฉพาะกับไวรัสกลายพันธุ์
“เราไม่มีทางเลือก ในตอนนี้มีวัคซีน 2 ตัวก็ให้ให้เร็วที่สุด ในอนาคตถ้าหากมีวัคซีนมากมายพอเพียงแล้วก็หลายประเภท คนใดกันจะกระตุ้นด้วยวัคซีนอะไรก็สามารถทำได้ อย่าไปพะวงกับปัญหาที่ยังไม่เกิดอย่างที่มีเสียงกล่าวขานกันมากมายขนาดนี้” ศ.นพ.ยง ระบุ

jula1

• เรียน ‘ฉีดยาต่างจำพวก’ ในต่างถิ่น

สำหรับประเทศ “ประเทศสเปน” รอยเตอร์ส รายงานผลการศึกษาวิจัย “แผนการคอมไบแวคซ์” ที่ทำงานโดยสถาบันสุขภาพคาร์ลอสที่ 3 ซึ่งได้รับการผลักดันจากรัฐบาลประเทศสเปน โดยใช้อาสาสมัคร อายุระหว่าง 18-59 ปี ปริมาณ 670 คน ซึ่งทั้งสิ้นได้รับวัคซีน ‘แอสตร้าเซนเนก้า’ ในโดสแรก แล้วก็ในปริมาณนี้ 450 คน ได้รับการฉีดยาไฟเซอร์เป็นโดสที่ 2 พบว่า มีความปลอดภัยแล้วก็มีคุณภาพสูง มีค่าแอนติบอดี อิมมูโนโกลบูลินจี (IgG) ในกระแสโลหิต สูงกว่า 30-40 เท่า เมื่อเทียบกับกลุ่มตัวอย่างที่ได้รับวัคซีน ‘แอสตร้าเซนเนก้า’ เพียงแต่โดสเดียว
แล้วก็มีค่าแอนติบอดีมากขึ้น 7 เท่า ซึ่งนับว่ามากยิ่งกว่าอย่างมีความนัยยะสำคัญ เมื่อเทียบกับกลุ่มที่ฉีดยา ‘แอสตร้าเซนเนก้า’ ทั้งยัง 2 โดส ซึ่งเจอแอนติบอดีมากขึ้น 2 เท่า โดยมีเพียงแต่จำนวนร้อยละ 1.7 ของผู้เข้าร่วมการทดลอง ที่มีรายงานเจอผลข้างเคียงร้ายแรง ดังเช่นว่า ปวดศีรษะ ปวดกล้าม และไม่สบายเนื้อป่วยหนักตัว

ด้าน “อังกฤษ” มีแผนการเรียน “ไม่กซ์ แอนด์ แมทช์” ซึ่งไม่นานมานี้ ได้เผยผลการศึกษาวิจัยว่า พสกนิกรที่ได้รับวัคซีนไฟเซอร์หลังจากได้รับวัคซีนของ ‘แอสตร้าเซนเนก้า’ มีอาการข้างๆน้อยถึงปานกลาง ดังเช่นว่า ปวดศรีษะ สั่นเทิ้ม มากยิ่งกว่าที่คนเกิดผลข้างๆแม้ได้รับวัคซีนตัวเดียวกัน 2 โดส
สำหรับ “แคนาดา” เดี๋ยวนี้มีการอนุมัติใช้วัคซีน 4 จำพวก ดังเช่น โมเดอร์ที่นา , ไฟเซอร์ , แอสตร้าเซนเนก้า แล้วก็ จอห์นสัน แอนด์ จอห์นสัน แต่หลายพื้นที่ในแคนาดาเริ่มหยุดการใช้วัคซีนแอสตร้าเซนเนก้า สำหรับเพื่อการฉีดเข็มแรก จากความกังวลใจประเด็นการเกิดลิ่มเลือด

โดยเมื่อวันที่ 1 ไม่.ย. คณะกรรมการที่ปรึกษาด้านภูมิต้านทานแห่งชาติแคนาดา (National Advisory Committee on Immunization: NACI) อนุญาตให้เข้ารับ ‘วัคซีนโควิด-19’ โดสแรกแล้วก็โดสสองต่างจำพวกกันได้ ใน 3 จำพวกเป็นไฟเซอร์ โมเดอร์ที่นา แล้วก็ ‘แอสตร้าเซนเนก้า’ อย่างไรก็ตาม สาธารณสุขแคนาดา ก็ยังขอให้ชาวแคนาดาฉีดยาชนิดเดียวกันต่อไปแม้เป็นได้

นอกนั้น ในประเทศอื่นๆดังเช่นว่า จีน ประเทศฟินแลนด์ ฝรั่งเศส ประเทศนอร์เวย์ รัสเซีย เกาหลีใต้ ประเทศสวีเดน อเมริกา ยังมีการเรียนหัวข้อนี้เหมือนกัน